Dzisiejszy dzień w Stanach Zjednoczonych , w kręgach akademickich i szkolnych, obchodzony jest jako Dzień liczby Pi. Dlaczego dzisiaj? Wiąże się ściśle z amerykańskim formatem zapisu daty, odmiennym od naszego. Notabene zapis amerykańskiego formatu dnia miesiąca i roku sprawia nieraz w tłumaczeniach pisemnych angielskiego sporo kłopotu, gdy nie można określić z całkowitą pewnością, czy autor dokumentu miał na myśli 3 marca – co u nas zapisuje się jako 02.03, czy też drugi lutego. Pół biedy, gdy chodzi o 31 grudnia, wtedy sprawa rozwiązuje się sama. To jest tematem tak zwanej lokalizacji tłumaczenia – czytaj lokalizacja tłumaczenia
Wracając do dnia liczby Pi: wymowa słowa „Pi”, pomimo że jest to w zapisie litera alfabetu greckiego, (którą wypowiada się po grecku tak samo my to wymawiamy „Pi” w Polsce), w angielskim wymowa jest identyczna jak dla słowa „placek” (pie), a okrągły kształt ciasta przywodzi na myśl zależność obwodu koła do jego średnicy (albo, według innych źródeł, promienia).
Ciekawostki na temat liczby Pi
Liczbę pi zwaną ludolfiną, oznaczył jako pierwszy grecki myśliciel i matematyk Archimedes, jednak to Ludolph von Ceulen obliczył wartość najważniejszej stałej matematycznej do 35 miejsc po przecinku, dlatego potoczna nazwa Ludofina jest na jego cześć.
O naukowcach i wynalazcach pisaliśmy wcześniej – zobacz: jednostki techniczne – Farad
Skąd się wziął dzień liczby Pi?
Jak wspomniano dzień liczby Pi celebrowany jest 14 marca, a to dlatego, że u Amerykanów zapisuje się tę datę jako 3.14 (taki zapis z kropką jako separatorem dziesiętnym jest zgodny z system anglosaskim), co przypomina początek tej liczby. Jak podaje Wikipedia, pierwsze obchody tego dnia z inicjatywy Larry’ego Shawa miały miejsce w 1988 roku w muzeum nauki Exploratorium w San Francisco.
Dzień aproksymacji pi 22 lipca
Ponieważ w Europie daty zapisujemy inaczej, a stała Pi określana jest również stosunkiem 22/7, analogicznym świętem na naszym kontynencie jest Dzień aproksymacji Pi świętowany dnia 22 lipca.
Zauważmy że jest to aproksymacja, czyli przybliżenie i to mocno niedokładne: wynik dzielenia 22 przez 7 to 3,142857142857143 widać że w laboratorium wynik taki by odrzucono.
Jak łatwo zapamiętać liczbę Pi?
A propos przybliżeń i sposobów na zapamiętanie – istnieje ich sporo. Oczywiście, mówimy o poważnym matematycznym podejściu to sprawy, a nie o zwykłym przybliżeniu „3,1415”.
Niemcy mają swój wierszyk, a my w Polsce, w polszczyźnie sprzed reformy ortografii, możemy posiłkować się w nauce następującym tekstem literackim:
Kuć i orać w dzień zawzięcie,
Bo plonów niema bez trudu!
Złocisty szczęścia okręcie,
Kołyszesz…
Kuć! My nie czekajmy cudu.
Robota to potęga ludu!
Autorem powyższych strof jest poznański matematyk, profesor przedwojennej Szkoły Inżynierskiej a po wojnie po zmianie nazwy Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki najpierw w Szkole Inżynierskiej a później Politechnice Poznańskiej, prof. Kazimierz Cwojdziński (1878-1948).
Gdzie matematyka spotyka poezję
Profesor, w życiu prywatnym mąż pisarki Selmy Fischer, wykazywał najwyraźniejsze talenty humanistyczne (literackie), co nie jest rzadkością wśród umysłów ścisłych.
Skąd się wziął pi-emat?
Gdy mowa o polskich wierszykach zwanych pi-ematami, to nie sposób nie wspomnieć o piłkarskim utworze, napisanym z okazji Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej w Argentynie w 1978 roku.
Dla wyjaśnienia: pi-emat to utwór często rymowany, aby łatwiej go było zapamiętać. Taka technika zapamiętywania trudnych wzorów, ciągów, równań czy twierdzeń naukowych znana od dawna – pod nazwą mnemotechnika.
Nazwa pi-emat jak podaje wikipedia za stroną https://www.math.us.edu.pl/ przypisywana jest Witoldowi Rybczyńskiemu. Rybczyński nazwę zaproponował w czasopiśmie „Problemy” (nr 8/1949).
Treść pi-ematu jest ujęta w wyrazy o odpowiedniej ilości liter. Każdy wyraz symbolizuje kolejny składnik liczby Pi. Akurat pi-emat pi-łkarski pi-sany jest prozą.
„Już i Lato i Deyna”, przykładowo, to 3,1415.
„Już i Lato i Deyna strzelili do bramki obcej dwa karne. Lubański dostrzegł mistrza Szarmacha, gdy on tak wypuścił cios szacha, że zdobyć musi cel gry krzyknął Gol na Mundial Argentyna.”
(co daje nam liczbę Pi z dokładnością do 30 cyfr po przecinku!).
Inny uroczy współczesny mnemotechniczny utwór (na zapamiętanie liczby PI) podaję za stroną szkolną Szkoły Podstawowej nr 2 w Kaliszu:
Oto i trzy,
i magia!
Matematyk
od dawien dawna
tym darom tajemnej
ludolfiny wierząc
naukowego asa
„Pi” nam przesyła
cyfr rządek na kartce
ślad dał nam dokładny,
aby ją pokazać. (aut. Gabriela Goździkiewicz)
A może znacie inny ciekawy pi-emat? Albo wiersz na zapamiętanie wielkości fizycznej albo stałej matematycznej, np liczby Eulera?
Najnowsze komentarze